علي بن حسين انصارى شيرازى
382
اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )
كماشير ماسرجويه گويد صمغى است مانند جاوشير و گويند وى طلى است و گويند به تحقيق صمغ كرفس كوهى است كه فطراساليون تخم آن بود و وى در همه احوال اقوى بود از جاوشير و گرم و خشك بود در دويم و گويند گرمى وى در چهارم بود بول براند و حيض فرود آورد و بچه بيندازد محكم بقوتى قوى و بىنظير بود در اسهال آب زرد و مذيب و محلل بود صاحب مخزن الادويه مىنويسد : كماشير بضم كاف لغت فارسى است معرب آن قماشير و بيونانى لوفطيون نامند كمثرى كمثرى را بپارسى امرود گويند و آن انواع است فاضلترين آن نوعى بود كه در خراسان بود و آن را شاه آمرود گويند و آن مانند نبات بسته بود خوشبوى بود و خوشرنگ و پوست تنك بزرگ بعد از آن سجستانى بود و آن معتدل بود و گويند سرد و تر بود و يك نوع آن را چينى گويند سرد بود در اول و خشك بود در سئوم و بصرى گويد كمثرى سرد بود در اول و خشك بود در دويم و چينى سرد و تر بود در اول و آن نوع كه شاه آمرود گويند شكم براند و كثير الغذا بود و كمثرى بيشتر از فواكه ديگر غذا دهد خاصه آنچه بزرگ و شيرين بود و آنچه ترش بود شكم ببندد خاصه خشك كرده وى و قوت معده بدهد و تشنگى بنشاند و مسكن صفرا بود و خلطهاى صفراوى و اما آنكه قابض بود علاج كسى بود كه فطر خورده باشد و اگر فطر با كمثرى بياميزند ضرر آن كمتر باشد و خوردن وى بعد از غذا منع صعود بخار از سر بكند بخاصيتى كه در وى بود قولنج آورد و پيران را مضر بود مصلح وى ماء العسل بود با ادويهاى گرم يا زنجبيل مربا و حب وى كرم را بكشد و بقراط گويد كمثرى چون صلب بود سرد و مجفف بود و شكم ببندد و آنچه رسيده و نرم و شيرين بود مسخن و مرطب بود و شكم براند و شيخ الرئيس گويد مقوى دل بود و روفس گويد آنچه متولد شود از وى در بدن محمودتر از آن بود كه از سيب متولد شود و دشوارهضم بود و رازى گويد كه نشايد آب سرد بر سر آن خورند و بعد از وى طعام غليظ بخورند و اگر بگرسنگى كه صادق بود بخورند بايد كه خواب نكنند و بعد از آن شراب كهن صرف بياشامند يا زنجبيل مربا و ابن ماسويه گويد رب كمثرى طبيعت ببندد و دابغ معده و مقطع اسهال مره صفرا بود صاحب مخزن الادويه مىنويسد : كمثرى به ضم كاف و فتح ميم مشدده لغت عربى است بيونانى لوفيون و آفنوس و انقوس نيز و برومى ابيدى و به فارسى امرود و انبرود و بهندى ناشپاتى نامند و به شيرازى نوعى از آن را عباسى گويند و نوع پائيزى آن را كه ريزتر بود سيرى يا سيبرى نامند فرانسه ROIRE انگليسى PEAR لاتين PYRUS COMMUNIS كوشاد جنطيانا است و گفته شد كوكب شاموس طين شاموس است و گفته شد كوكب الارض گويند قيموليا است و رازى گويد طلق است و ابن سمجون گويد درختى است كه به شب روشن بود و گويند آن سنگى است كه به شب روشن بود و آن طلق است و گفته شد كوك خس است و گفته شد